خبرهای اندیشه از دنیای اقتصاد
آلـــــبــــرت او. هیـــــرشــمن (Albert O. Hirschman) (۲۰۱۲-۱۹۱۵) اقتصاددان آمریکایی متولد آلمان بود که به‌عنوان یکی از اصیل‌ترین اندیشمندان علوم اجتماعی در قرن بیستم شناخته می‌شود. او در خانواده‌ای یهودی در برلین به دنیا آمد و در دوران جوانی به فعالیت‌های ضد فاشیستی روی آورد. پس از به قدرت رسیدن نازی‌ها، آلمان را ترک کرد.
امروز می‌خواهم به مقاله‌ای از باب هال بپردازم که در آن، او با دقت بررسی می‌کند چگونه می‌توان یک نظام پولی کاملا مبتنی بر پول اعتباری، که بسیاری آن را «پول فیات» می‌نامند، طراحی کرد.
در اقتصاد ایران، پرسش درباره چرایی شتابان و ناهمگن بودن افزایش تورم، ابعادی ویژه و درخور توجه دارد. چرا یک جهش در نرخ ارز به‌سرعت به تورم عمومی تبدیل می‌شود، اما کاهش تورم پس از ثبات نسبی ارز، کند و پلکانی است؟
همان‌طور که احتمالا شنیده‌اید، مایک وودفورد و باب هال برنده جایزه نوبل اقتصاد سال ۲۰۲۶ شده‌اند. این جایزه‌ای درخشان است که از دو اقتصاددان برجسته و بسیار تاثیرگذار تقدیر می‌کند. اما ارتباط آثار آنها با تثبیت کینزی اقتصاد، چندان روشن نیست و جای تامل دارد. این جایزه بسیار بیشتر در سایه میلتون فریدمن و باب لوکاس قرار می‌گیرد تا جان مینارد کینز.
نشریه آتلانتیک زمانی با افتخار تیتر زد: «در دوران اپیدمی، هیچ لیبرتارینی وجود ندارد!» این پیام که از آن زمان تاکنون بارها و بارها در رسانه‌ها تکرار شده، همواره یک معنای مشخص داشته است: لیبرال‌های کلاسیک (که از این به بعد در این مقاله صرفا «لیبرال» نامیده می‌شوند) هیچ جایی در دنیای امروز ندارند.
در طول دو دهه گذشته، صداها و فریادها برای مقابله با شکاف و نابرابری اقتصادی روزبه‌روز بلندتر شده است. روایت رایج این است که نابرابری درآمد و ثروت با سرعتی سرسام‌آور در حال افزایش است و دولت باید با اعمال مالیات‌های سنگین‌تر بر ثروتمندان، این شکاف را پر کند.
فرض کنید مبلغی معادل ۱۰۰۰ دلار دریافت می‌کنید. چه مقدار از آن را خرج می‌کنید؟ پیش از پاسخ دادن، باید چند نکته را بدانیم: آیا این پرداخت یک‌باره است؟ آیا نخستین پرداخت از مجموعه‌ای از پرداخت‌های آتی است؟ آیا امکان استقراض دارید؟ آیا از قبل پس‌اندازی در اختیار دارید؟
اکنون نزدیک به نیم قرن است که درس «مبانی اقتصاد خرد» (معروف به ECON 101) را به‌طور منظم تدریس می‌کنم. نخستین‌باری که این درس را ارائه دادم، پاییز سال ۱۹۸۲ در دانشگاه اوبرن بود؛ یعنی همان نخستین سال تحصیلم در مقطع تحصیلات تکمیلی در آن دانشگاه (پس از آنکه اوایل همان سال مدرک کارشناسی ارشد اقتصادم را از دانشگاه نیویورک گرفته بودم).
پل کروگمن زمانی گفته بود: «اگر برای اقتصاددانان یک اعتقادنامه وجود داشت، بی‌تردید باید این دو گزاره را در بر می‌گرفت: «من مزیت نسبی را می‌فهمم» و «من از تجارت آزاد حمایت می‌کنم.»
در ۴ اکتبر، فلاویو بولسونارو، پسر رئیس‌جمهور پیشین برزیل، ژائیر بولسونارو (۲۰۱۹–۲۰۲۳)، در دور نخست انتخابات ریاست‌جمهوری با کسب ۴۷درصد آرا، در برابر رئیس‌جمهور کنونی، لولا داسیلوا، که ۴۵درصد آرا را به دست آورد، پیروز شد. نظرسنجی‌ها در ابتدا پیش‌بینی می‌کردند که داسیلوا پیروز شود.
در ماه نوامبر امسال، مردم ایالت ورمونت آمریکا درباره «پیشنهاد شماره ۳» رای‌گیری خواهند کرد؛ لایحه‌ای برای اصلاح قانون اساسی ایالت که هدف آن تثبیت و دائمی‌کردن حق «مذاکره دسته‌جمعی» برای اتحادیه‌های کارمندی در قانون اساسی است.
در طول یک دهه گذشته، بدنه اصلی علم اقتصاد وارد دوره‌ای عجیب از «تئوری‌زدایی» و اتکای ساده‌لوحانه به داده‌های آماری مقطعی شده بود. در این دوران، تصور می‌شد که می‌توان قوانین اساسی عرضه و تقاضا را نادیده گرفت و با نسخه‌هایی نظیر چاپ پول، کسری بودجه‌های غول‌آسا، وضع تعرفه‌های حمایتی، تعیین دستوری دستمزدها و اختیارات بی‌حدومرز اداری، جامعه را به سوی رفاه سوق داد.
دنیل مک‌کارتی، عضو برجسته در حوزه اندیشه محافظه‌کارانه در بنیاد هریتیج، اخیرا در صفحات امریکن اسپکتیتر، نوعی «اعلامیه درگذشت» برای لیبرتارینیسم نوشته است. مقاله او تازه‌ترین نمونه از سیلی از اعلامیه‌های پیروزمندانه مفسران سیاسی در جناح چپ و راست است که مدعی‌اند ما آمریکایی‌ها، پس از آنکه خود را با این فلسفه به‌مثابه نوعی غذای ناسالم سیر کرده‌ایم، اکنون به رژیم سالم‌تری از دولت‌گرایی روی…
حتی یک بلیت رایگان تئاتر هم ممکن است بیش از حد گران باشد. ممکن است آن را نپذیرید، چون برای عصر شما ارزش قائلید. این واقعیت آشنا، پیامدی کمتر آشنا دارد: بالا بودن حاشیه سود روی بلیت، لزوما به معنای بالا بودن حاشیه سود برای کل تجربه یک شب بیرون رفتن نیست.
